DOS
(Disk Operation System)
– jest dyskowym systemem operacyjnym przeznaczonym dla jednego
użytkownika, do 16-bitowych mikrokomputerów wykorzystujących procesory
rodziny Intel 8086. Wygoda użytkowania oraz zastosowanie systemu, pod
nazwą PC DOS dla komputerów IBM PC, zapewniły mu swego czasu dużą
popularność. Stworzono bogatą bibliotekę oprogramowania, działającego
pod nadzorem systemu MS DOS. Obejmującą bogaty zestaw programów
wspomagających pracę biurową, projektowanie, kompilatory języków
programowania itp. System ten wywodzi się od systemu o nazwie QDOS,
opracowanego przez Seattle Computers - pionierską firmę w dziedzinie
budowy i oprogramowania komputerów z procesorem Intel 8086. Kolejne
wersje tego systemu o nazwie 86 DOS zostały w 1981 roku zakupione przez
firmę
Microsoft i nazwane MS DOS.
Sposób
obsługi systemu polegający na drobiazgowym i dokładnym wpisywaniu
komend również przysparza wiele kłopotów, chociaż z pewną pomocą
przychodzą tu nakładki systemowe typu "Norton Commander" czy "DOS
Shell", które ułatwiają sposób nawigacji. Zaletą systemu jest jego
popularność, małe wymagania sprzętowe, prosta instalacja i otwartość,
dzięki czemu może być uruchamiany na wielu komputerach niezależnie od
producenta i konfiguracji.
Podstawowe
komendy.
CLS
- czyść ekran,
VER
- podaje wersję DOS-a,
DATE
- ustawienie bieżącej daty,
TIME
- ustawienie bieżącego czasu,
EXIT
- wyjście,
C:
(A:) (B:) - zmiana dysku bieżącego.
Przygotowanie
dyskietki do pracy , polecenia: VOL, FORMAT, LABEL, CHKDSK.
FORMAT
- formatowanie dyskietek,
FORMAT
/ S - formatowanie dyskietek z przeniesieniem systemu operacyjnego,
CHKDSK
- ilość miejsca wolnego na dysku lub dyskietce,
LABEL
- zmiana lub nadanie etykiety dysku,
VOL
- wyświetlenie etykiety dysku.
Praca
z katalogami w systemie DOS , polecenia: DIR, MD, RD, CD, TREE.
DIR
- listowanie zawartości katalogu,
DIR
/ W - listowanie zawartości katalogu, opcja W wyświetlenie w pięciu
kolumnach,
DIR
/ P / S - -,,- -,,- -,,- , opcja P z podziałem na ekrany, opcja S
wszystkie katalogi,
MD
- tworzenie katalogu,
RD
- usuwanie katalogu,
TREE
- drzewo katalogów,
CD
- zmiana katalogu,
CD
\ - zmiana katalogu, przejście bezpośrednio do katalogu głównego,
CD..
- zmiana katalogu, przejście jeden poziom wyżej.
XCOPY
- kopiowanie grupy plików, wraz z katalogiem.5. Praca z plikami
polecenia : TYPE, MORE, PRINT, REN, DEL, HELP - pomoc.
TYPE
- wyświetlanie zawartości plików,
MORE
- zatrzymanie wyświetlania po zapełnieniu ekranu,
PRINT
- tworzenie kolejki do drukowania i drukowanie,
REN
( RENAME ) - zmiana nazwy pliku,
DEL
- usuwanie pliku,
HELP
- system pomocy.
***
Zasady
pracy z systemem operacyjnym DOS.
Ilość
znaków dla:
napędy
dysków - jeden znak np.: A: , B: , C: , D: , E: ,
katalog
2 - 8 znaków, duże litery np.: KATALOG ,
plik
2 - 8 znaków, kropka i 3 znaki dla rozszerzenia, np.: plik.txt ,
nazwa
dysku lub dyskietki 2 - 11 znaków charakterystycznych np.: dysk_nr1.
Pliki
systemowe:
a ) firmy Microsoft:
IO.SYS
- zawiera procedury obsługi urządzeń ładowanych w czasie uruchamiania
systemu,
MS
DOS.SYS - zawiera procedury odwołań systemowych ładowanych jak wyżej,
COMAND.COM
- interpreter poleceń wewnętrznych ładowanych w czasie uruchamiania
systemu a
potem po wykonaniu każdego polecenia które zmazało go w RAM-ie,
b ) dla użytkownika
do konfiguracji komputera:
CONFIG.SYS
- plik tekstowy opisujący konfigurację, system interpretowany podczas
ładowania
systemu,
AUTOEXEC.BAT
- zawiera polecenia wykonywane w trybie wsadowym bezpośrednio po
uruchomieniu,
Rodzaje
plików ( wg ich rozszerzeń ):
.COM
- plik z programem gotowym do wykonania ( w postaci nieprzesuwalnej ),
.EXE
- plik z programem gotowym do wykonania w postaci przesuwalnej,
.BAT
- plik z ciągiem poleceń wykonywanych przez DOS w trybie wsadowym,
.SYS
- plik systemowy używany przez DOS,
.ASC
- plik zawierający tekst w kodzie ASCII,
.BAK
- plik kopia zapasowa, ale z wersją wcześniejszą,
.DAT
- plik danych,
.DOC
- plik zawierający dokument,
.HEX
- plik w systemie szesnastkowym,
.HLP
- plik zawierający pomoc,
.MSG
- plik zawierający komunikaty,
.LET
- plik zawierający bibliotekę,
.LIB
- plik zawierający list,
.PAS
- plik w języku programowania Pascal,
.TMP
- plik przejściowy,
.TXT
- plik tekstowy,
.BMP
- plik bitmapa,
.HTM
- plik internetowy.
Polecenie DIR DIR
wyświetla zawartość katalogu - zarówno pliki jak i foldery.
Składnia polecenia:
DIR
nazwa katalogu (nazwa katalogu musi być dokładna i pełna, tzn. podana
razem z ewentualnym
rozszerzeniem.)
DIR
(podana bez żadnego katalogu wyświetla zawartość katalogu bieżącego)
DIR
*.pas (wyświetla pliki określonego typu - tutaj pliki paskalowe)
DIR
a*.* (wyswietla wszystkie pliki na literę a)
DIR
/ (wyświetla wszystkie katalogi na dysku)
DIR
nazwa_katalogu>PRN (wydruk zawartości katalogu na
drukarce)
DIR
nazwa_katalogu>nazwa_pliku.txt (zapis zawartości katalogu w
danym pliku)
DIR/?
wyświetla pomoc dla polecenia
DIR
"c:\program files" (gdy nazwa jest dłuższa i zawiera spacje, należy
ująć ją w cudzysłów.
Polecenie
TREE TREE
wyświetla drzewo katalogów.
Składnia polecenia:
TREE
nazwa_katalogu (nazwa katalogu musi być dokładna i pełna, tzn. podana
razem z
rozszerzeniem.)
TREE
(podana bez żadnej opcji wyświetla zawartość bieżącego katalogu.)
TREE/f
wyświetla również katalogi
TREE/a
wyświetla znaki ASCII zamiast znaków rozszerzonych
TREE
nazwa_katalogu>PRN (wydruk drzewa katalogów na
drukarce)
TREE
nazwa_katalogu>nazwa_pliku.txt (zapis drzewa katalogów w danym
pliku)
TREE/?
wyświetla pomoc dla polecenia
TREE
(wyświetla zawartość bieżącego katalog)u
TREE
c:\windows (wyświetla zawartość zadanego katalogu)
TREE
"c:\program files" (wyświetla zawartość zadanego katalogu)
Gdy
nazwa jest dłuższa i zawiera spacje należy ująć ją w cudzysłów.
Polecenie
TYPE TYPE
wyświetla zawartość pliku.
Składnia polecenia
TYPE
nazwa_pliku.rozszerzenie (nazwa pliku musi być dokładna i
pełna, tzn. podana razem z
rozszerzeniem.)
TYPE
nazwa_pliku.rozszerzenie | more (wyświetlanie zawartości
porcjami)
TYPE
nazwa_pliku1 nazwa_pliku2.rozszerzenie (wyświetla zawartość kilku
plików)
TYPE
nazwa_pliku>PRN (wydruk zawartości pliku na drukarce)
TYPE
nazwa_katalogu>nazwa_pliku.txt (zapis drzewa katalogów w danym
pliku)
TYPE/?
wyświetla pomoc dla polecenia
TYPE
autoexec.bat
TYPE
"moja praca dyplomowa.txt" (gdy nazwa jest dłuższa i zawiera spacje,
należy ująć ją w
cudzysłów.)
Polecenie
TYPE najlepiej się nadaje do wyświetlenia:
-
plików tekstowych - txt,
-
systemowych - bat,
sys, ini, log, reg
-
stron WWW - htm,
html, css, xml, js
-
zawierających kod programów - pas, c,
cpp, for, java
Przy
wyświetlaniu zawartości plików binarnych np. exe, dll, na ekranie
pojawiają się "krzaczki",
zawierające polecenia dla procesora, zapisane binarnie.
Inne
polecenia
hostname - nazwa komputera widziana w
sieci/internecie
tracert - śledzenie tras pakietów
sieciowych
shutdown -s - zamykanie systemu
(odrazu)
shutdown -t 20 - zamknięcie systemu
ze zwłoką
(tu 20 sekund)
at - wyświetlenie aktualnie
zdefiniowanych zadań
at
15:00 /INTERACTIVE "notepad.exe" - uruchomienie notatnika o godzinie
15:00 (/INTERACTIVE powoduje, że zadanie uruchomi się bez względu kto
siedzi przy komputerze)
at /delete - usunięcie wszystkich
zaplanowanych
zadań
assoc .txt - wyświetlenie nazwy
symbolicznej
przyporządkowana temu rozszerzeniu
ftype txtfile
- wykorzystując informację
uzyskaną powyższą komendą można sprawdzić z jakim programem jest
powiązany
\all - szczegółowe informacje o
połączeniu
sieciowym
\release - zwolnienie adresu IP
\renew - przywrócenie adresu IP
getmac - adres fizyczny karty
sieciowej,
stosowany w celu
sprawdzenia działania sieci
ping - odpytywanie hosta do czasu
zatrzymania
(np.: ping
google.pl)
netstat - wyświetla wszystkie
połączenia i porty
nasłuchiwania
Wszystkie
dostępne rozszerzenia do polecenia są dostępne po wpisaniu polecenia
z
frazą help
(np.:
netstat
help).
Wiele
innych poleceń do Linii
komend znajdują
się w pliku ntcmds
znajdujący
sie w C:\WINDOWS\Help.